Kinh tế

Nuôi trồng thủy sản: Tìm hướng đi bền vững trước biến đổi khí hậu: Kỳ I – Những lồng cá “treo”

PTO – Tận dụng điều kiện tự nhiên sẵn có, nghề nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh có hình thành và phát triển, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, đây cũng là ngành nghề chịu ảnh hưởng lớn nhất của biến đổi khí hậu. Chiếm đến 45 – 50% sản lượng thủy sản toàn tỉnh, có giai đoạn, nghề nuôi cá lồng mở ra hướng thoát nghèo và làm giàu cho nhiều hộ dân ở các địa phương ven sông. Thế nhưng thời gian này, đến Thanh Thủy, Cẩm Khê, Tam Nông – những “vùng” cá lồng lớn của tỉnh, không khó để bắt gặp những lồng cá “treo” lâu ngày không còn sử dụng. 

image001_331.jpg
Anh Hoàng Văn Cường – xã Đoan Hạ (Huyện Thanh Thủy) đang vớt số cá bị chết ngạt do thiếu ôxy vì ảnh hưởng của mưa do hoàn lưu bão số 3vào tháng 7/2017
Người dân bỏ nghề
Phú Thọ có 3 sông lớn là sông Lô, sông Thao, sông Đà, ngoài ra còn có các sông nhỏ như sông Chảy, sông Bứa chảy qua với chất lượng nước tốt. Tận dụng dòng nước, nhiều người dân nuôi cá lồng nhanh chóng trở nên khấm khá. Thế nhưng vài năm gần đây, biến đổi khí hậu tác động trực tiếp làm thay đổi mực nước sông, hạn hán bất thường liên tục xảy ra, lũ lụt không theo quy luật, đặc biệt nhiệt độ không khí ngày càng tăng cao tác động trực tiếp đến đời sống sản xuất của người dân nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh.
Nghề nuôi cá lồng tại xã Quang Húc, huyện Tam Nông bắt đầu hình thành từ năm 2012 và phát triển mạnh vào năm 2014 với khoảng 160 lồng. Giấc mơ “tỷ phú” tưởng như rất gần người nuôi cá thì cơn lũ cuối tháng 9/2014 ập đến để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng. 136 lồng cá bị hư hỏng, 374 tấn cá đặc sản bị chết, thiệt hại lên đến trên 30 tỷ đồng. Nỗ lực vượt qua những khó khăn, các hộ nuôi cá lồng lại dồn mọi nguồn lực để khôi phục nghề. Đến tháng 12/2014, đã có 20 hộ nuôi sửa chữa và nuôi lại với tổng số 168 lồng. Nhưng liên tiếp sự cố do nước sông ô nhiễm, bão lũ, mực nước thay đổi đã khiến người nuôi cá lao đao. Số lồng cá giảm qua từng năm. Gần đây nhất, cơn lũ số 3 xảy ra vào tháng 7/2018 đã khiến 80 lồng cá bị thiệt hại trên 70%. Nhiều người dân bàng hoàng trước ước mơ làm giàu vụt tan biến trước mắt.
 image002_169.jpg
Ông Lê Tiến Lợi ở khu 4, xã Quang Húc (bên trái) đầu tư nuôi hơn 20 lồng cá nhưng đến nay chỉ còn nuôi 10 lồng
Thẫn thờ nhớ lại những ngày chạy lũ, ông Lê Tiến Lợi ở khu 4, xã Quang Húc – người đã gắn bó với nghề cá gần chục năm nay chia sẻ: Trước đây người dân trong xã rất phấn khởi, thi đua học tập kinh nghiệm để nuôi cá làm giàu, nhiều gia đình vay ngân hàng cả chục tỷ đồng để đầu tư làm lồng cá. Trải qua 3 trận thiên tai năm 2014, 2017 và 2018, gần đây mực nước còn khô cạn thất thường, nhiều người dân không trụ nổi phải chuyển đổi ngành nghề. Bản thân tôi hiện nay cũng chỉ nuôi 10 lồng cá, nhiều lồng đã đầu tư nhưng phải bỏ trống vì lo thiệt hại lớn nếu xảy ra thiên tai bất ngờ”.
Đến nay, toàn xã Quang Húc chỉ còn khoảng 80 lồng cá. Lồng bè hư hỏng phải sửa chữa, nguồn vốn đã cạn kiệt cùng với những bấp bênh do thời tiết cực đoan đã khiến nhiều người dân bỏ nghề. Hợp tác xã nuôi trồng thủy sản Quang Húc thành lập từ năm 2013 với 41 hộ tham gia đến nay chỉ còn một số hộ dân nuôi cá lồng nhỏ lẻ.
Không chỉ riêng Tam Nông, tại một số địa phương khác trong tỉnh như Hạ Hòa, Cẩm Khê, Thanh Thủy…, nghề nuôi cá lồng trên sông đã “chững lại” sau thời gian thời tiết biến động bất thường. Năm 2018, tổng số lồng cá nuôi thâm canh của toàn tỉnh chỉ đạt 85,5% so với kế hoạch đề ra.
Liên kết sản xuất khó thực hiện
Hiện nay, tổng diện tích nuôi thủy sản toàn tỉnh ước đạt 10.500ha, trong đó diện tích chuyên nuôi 5.350ha; diện tích nuôi hồ chứa, ruộng 1 vụ là 5.150ha; tổng số lồng nuôi thâm canh là 1.282 lồng. Xác định thủy sản là 1 trong 6 chương trình nông nghiệp trọng điểm, Phú Thọ định hướng thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào thủy sản. Tuy nhiên, tác động của biến đổi khí hậu khiến nguồn cung và chất lượng thủy sản bị ảnh hưởng, dẫn đến khó khăn trong liên kết sản xuất theo chuỗi và tìm kiếm thị trường đầu vào, đầu ra ổn định.
Trong năm 2017, trên địa bàn toàn tỉnh do ảnh hưởng của thiên tai, mưa lớn đã làm tràn trên 981ha ao nuôi. Cùng với đó, hoạt động xả lũ các hồ thủy điện làm thiệt hại 576 lồng nuôi trên sông, sản lượng thiệt hại trên 1.000 tấn. Tháng 12/2018, nước sông Đà rút mạnh, nhiều doi cát giữa sông nhô lên, khiến cho người nuôi cá lồng tại huyện Thanh Thủy phải vất vả ứng phó. Để cứu cá, nhiều hộ dân đã phải bơm, sục cát bằng máy áp lực và tời lưới lên cho nổi bè; huy động nhân công đào cát đáy lồng để chuyển lồng đi nơi khác. Tuy nhiên chất lượng của hàng trăm lồng cá trên địa bàn huyện vẫn bị ảnh hưởng. Để tránh thiệt hại, nhiều hộ dân phải vội vã bán cá với giá rẻ, bị ép giá, dần dần dẫn đến mất uy tín trên thị trường. Ông Thiều Minh Thế – Giám đốc HTX cá lồng Thanh Thủy cho biết: Thành lập từ năm 2017 với thời điểm phát triển mạnh lên đến 31 hộ làm nghề và hơn 300 lồng, đến nay toàn HTX chỉ còn hơn chục hộ nuôi cá, số lồng giảm một nửa. 
Theo ông Phạm Đình Văn – Trưởng phòng Dự báo khí tượng thủy văn, Đài Khí tượng thủy văn khu vực Việt Bắc: “Dự báo trong những năm tiếp theo, mực nước trên các sông không ổn định do tác động mạnh của thời tiết sẽ dẫn đến sản lượng thủy sản khai thác biến động”. Đặc biệt, những năm gần đây, tình trạng mưa lớn, trong đó có mưa cục bộ ở nhiều khu vực vượt mốc lịch sử, hiện tượng mưa trái mùa như mưa sớm hơn và mưa muộn cuối vụ sau khi các hồ chứa đã tích đầy nước gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển sản xuất. Biến đổi khí hậu làm cho tình trạng lũ lụt gia tăng và tình trạng hạn hán ngày càng khắc nghiệt trong mùa kiệt. Cùng với đó, qua nhiều năm “mất mùa cá”, người dân thiếu vốn cho đầu tư sản xuất; chất lượng con giống, cũng như chất lượng cá nuôi lồng bè giảm. Chặng đường thực hiện mục tiêu phát triển liên kết sản xuất thủy sản vì thế mà còn nhiều khó khăn.
Ông Nguyễn Thanh Tùng –  Chi cục Trưởng Chi cục Thủy sản cho biết: Những tác động ngày càng mạng mẽ của biến đổi khí hậu đòi hỏi ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các hộ dân nuôi trồng thủy sản phải có các biện pháp ứng phó hữu hiệu. Với mục tiêu là phát triển thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững, tỉnh tiếp tục thực hiện cơ cấu lại sản xuất thủy sản theo hướng chuyển mạnh từ sản xuất lấy số lượng làm mục tiêu sang sản xuất nâng cao chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng cao, trên cơ sở đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học, ứng dụng công nghệ cao; sản xuất hàng hóa quy mô lớn, tập trung theo chuỗi giá trị.
Khánh Trang – Nguyễn Liên

Nguồn bài viết: Phú Thọ Portal

Back to top button
Close