Văn hoá

10 năm cuộc vận động thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, mừng thọ và lễ hội: Hiệu ứng và hiệu quả

Cuộc vận động thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, mừng thọ và lễ hội trên địa bàn tỉnh (gọi tắt là cuộc vận động) sau 10 năm (2005 – 2015) triển khai thực hiện đã tạo ra hiệu ứng xã hội rộng lớn và mang lại hiệu quả thiết thực, tạo nền tảng quan trọng và “pháo đài” vững chắc trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, góp phần hình thành nếp sống, lối sống văn hóa lành mạnh, bài trừ các hủ tục, tệ nạn xã hội…

Nhờ tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý, các lễ hội trên địa bàn tỉnh ngày càng được tổ chức văn minh, đúng quy chế và quy định của pháp luật. - Lễ hội Đền Du Yến, xã Chí Tiên, huyện Thanh Ba. Nhờ tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý, các lễ hội trên địa bàn tỉnh ngày càng được tổ chức văn minh, đúng quy chế và quy định của pháp luật – Lễ hội Đền Du Yến, xã Chí Tiên, huyện Thanh Ba.

Theo số liệu từ Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tỉnh, khi chưa triển khai thực hiện cuộc vận động, đời sống văn hóa xã hội ở tỉnh ta tuy đã có bước phát triển với nhiều thành tựu quan trọng nhưng nếp sống văn hóa mới ở địa bàn nông thôn chưa bền vững, chất lượng đời sống văn hóa có mặt còn hạn chế, mặt trái của cơ chế thị trường với lối sống thực dụng, vô cảm đã tác động tiêu cực lên nhiều mặt của đời sống xã hội. Thêm vào đó, tỉnh ta có tới 212 xã miền núi, 43 xã và 190 thôn, bản đặc biệt khó khăn, có trên 20 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số là 212.688 người, chiếm 16% dân số toàn tỉnh. Kinh tế – xã hội khu vực miền núi chưa thực sự phát triển, trình độ dân trí không đồng đều…là những khó khăn khi triển khai thực hiện cuộc vận động.

Tuy nhiên, với sự chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự vào cuộc tích cực của các cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể, sự ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, cuộc vận động đã không chỉ phát triển về bề rộng mà còn ngày càng đi vào chiều sâu, có sức lan tỏa tích cực, tạo hiệu ứng và sự đồng thuận cao trong xã hội, từng bước thấm sâu vào đời sống cộng đồng, kết hợp được sức mạnh tổng hợp của pháp luật, hệ thống chính trị với dư luận xã hội, góp phần đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, giữ gìn bản sắc, nét đẹp văn hóa truyền thống. Các hiện tượng vì động cơ vụ lợi, phô trương hình thức, vì mục đích thương mại, các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan trong việc cưới, việc tang, mừng thọ, lễ hội ngày càng bị dư luận lên án và loại bỏ.

Theo ông Trần Văn Quang – Chánh văn phòng Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tỉnh, tính đến hết năm 2015 toàn tỉnh có 108.997 đám cưới, trong đó có 108.891 đám cưới thực hiện đúng nếp sống văn hóa mới, đảm bảo đúng thời gian quy định, không phô trương hình thức, việc tổ chức cơ bản đã bỏ thủ tục chạm ngõ, chỉ còn lễ ăn hỏi và lễ cưới (điển hình như ở Việt Trì, Lâm Thao, Tam Nông, Phù Ninh, Cẩm Khê… trên 70% đám cưới đã bỏ thủ tục chạm ngõ). Khách mời trong các đám cưới chủ yếu là phạm vi nội tộc gia đình, có địa phương như phường Thọ Sơn, thành phố Việt Trì, một số đám cưới được tổ chức theo hình thức báo hỷ, chỉ dùng tiệc trà, không dùng tiệc mặn. Thời gian tổ chức lễ cưới cơ bản là 1,5 ngày tính từ khi dựng rạp cưới, âm nhạc được thực hiện theo quy ước văn hóa ở khu dân cư, không mở nhạc trước 5 giờ sáng và sau 23 giờ đêm, một số nơi như thành phố Việt Trì, các huyện Lâm Thao, Tam Nông, Thanh Sơn, Cẩm Khê, Phù Ninh còn quy định không mở nhạc sau 22 giờ đêm và trước 6 giờ sáng…

Bên cạnh đó, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang đã cơ bản được duy trì, các hiện tượng như lăn đường, lăn huyệt, luồn quan, mê tín dị đoan, các hành vi trái với thuần phong mỹ tục không còn. Những năm gần đây có nhiều trường hợp người chết được hỏa táng, góp phần xây dựng nếp sống văn minh, thực hành tiết kiệm, đảm bảo vệ sinh môi trường. Phần lớn các địa phương đều quy định không cử nhạc tang trước 5 giờ sáng và sau 23 giờ đêm, âm lượng vừa phải, không gây ảnh hưởng tới mọi người xung quanh. Các địa phương như xã Sơn Dương, huyện Lâm Thao tổ chức đám tang không dùng đội nhạc hiếu mà dùng đĩa nhạc tang, không gây tốn kém, xã Đoan Hạ, huyện Thanh Thủy quy hoạch nghĩa trang nhân dân sạch, đẹp, quy định kích thước xây mộ đều nhau, không quá to. Theo thống kê của các huyện, thành, thị, từ năm 2006 đến hết năm 2015 toàn tỉnh có 54.085 đám tang, trong đó có 53.937 đám thực hiện theo nếp sống văn hóa mới, 5.117 đám thực hiện hình thức hỏa táng thay cho địa táng, chủ yếu tập trung ở thành phố Việt Trì, thị xã Phú Thọ, các huyện Lâm Thao, Phù Ninh, Tam Nông, Thanh Thủy…

Trong việc tổ chức mừng thọ, các gia đình, địa phương cũng đã thực hiện theo nếp sống văn hóa mới, thể hiện sự kính trọng, biết ơn của con cháu đối với những bậc cao niên, những người đã có công sinh thành, giáo dưỡng. Việc tổ chức mừng thọ được thực hiện chủ yếu trong dịp đầu xuân, Tết Nguyên đán, ngày quốc tế người cao tuổi. Chính quyền địa phương chỉ đạo, phối hợp với Hội người cao tuổi, các đoàn thể đứng ra tổ chức mừng thọ tập thể cho các cụ tại UBND cấp xã và nhà văn hóa khu dân cư, độ tuổi mừng thọ thực hiện theo quy định của Nhà nước và của tỉnh: Nội dung mừng thọ chủ yếu trao giấy chứng nhận của Hội người cao tuổi và chúc thọ, động viên các cụ sống vui, sống khoẻ, sống hữu ích, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, tạo điều kiện để người cao tuổi gặp gỡ, đàm đạo thơ văn trong không khí vui tươi, đầm ấm. Không ít gia đình tổ chức mừng thọ cho các cụ chỉ có con cháu, không mời khách dự tiệc mặn…

Điều dễ nhận thấy là, trong bức tranh chung của cuộc vận động, việc thực hiện nếp sống văn minh trong tổ chức lễ hội ở tỉnh ta đã nổi lên những mảng màu tươi sáng. Theo thống kê hiện nay trên địa bàn tỉnh có 260 lễ hội được tổ chức, trong đó có 223 lễ hội dân gian, 32 lễ hội lịch sử cách mạng và 5 lễ hội tôn giáo. Nhìn chung, các lễ hội đều được các địa phương quan tâm, chú trọng, thực hiện đúng theo Quy chế tổ chức lễ hội của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phần lễ được tổ chức trang nghiêm, trọng thể, phần hội vui tươi lành mạnh, các trò diễn hội làng đặc sắc được đưa vào chương trình, tạo không khí vui tươi, phấn khởi. Các hoạt động lợi dụng lễ hội để hành nghề mê tín dị đoan bị ngăn chặn kịp thời, hiện tượng xóc thẻ, xem bói, lên đồng ngày càng giảm.

Ông Đào Văn Dư – Chủ tịch UBND xã Hy Cương, thành phố Việt Trì khẳng định: Là địa phương “con trưởng tạo lệ”, xã vinh dự được rước kiệu, trực tiếp tham gia các hoạt động phục vụ Giổ Tổ Hùng Vương- Lễ hội Đền Hùng hàng năm nên Đảng ủy, UBND xã luôn quan tâm chỉ đạo tổ chức các hoạt động tham gia lễ hội và phục vụ lễ hội theo nếp sống văn minh, đúng quy chế và quy định của pháp luật, đặc biệt là quán triệt để mỗi người dân thấy được niềm tự hào là con dân Đất Tổ cội nguồn, phát huy nét đẹp văn hóa văn minh, góp phần để Lễ hội Đền Hùng trở thành lễ hội mẫu mực của cả nước.

Cũng cần phải nói thêm là, một số lễ hội truyền thống tại các làng quê đã được nghiên cứu phục dựng sau nhiều năm gián đoạn như lễ hội cướp cầu đánh phết (Sơn Vy – Lâm Thao), lễ hội chọi trâu Phù Ninh, lễ hội rước ông Khưu bà Khưu (Thanh Đình – Việt Trì), lễ hội  cướp bông ném chài (Vân Phú – Việt Trì), tạo không khí vui tươi, phấn khởi, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân. Đặc biệt, từ năm 2005, thực hiện chương trình lễ hội “Du lịch về nguồn” do 3 tỉnh Phú Thọ, Lào Cai, Yên Bái phối hợp tổ chức, các lễ hội trong chương trình “Về miền lễ hội cội nguồn dân tộc Việt Nam” được tổ chức với quy mô lớn, gắn với các tua, tuyến trong 3 tháng đầu xuân đã thu hút nhiều du khách tham gia, góp phần quảng bá và phát triển du lịch Phú Thọ…

Để cuộc vận động tiếp tục đi vào cuộc sống, tạo hiệu ứng xã hội và hiệu quả cao hơn, theo ông Phạm Bá Khiêm – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tỉnh, cần tăng cường hơn nữa vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động; kiện toàn, củng cố Ban chỉ đạo các cấp, trang bị kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ văn hóa, nhất là ở cơ sở; nhân rộng các mô hình, điển hình thực hiện tốt nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, mừng thọ và lễ hội đi đôi với tạo dư luận xã hội mạnh mẽ, lên án những hành vi vi phạm; chỉnh sửa, bổ sung các quy định, quy ước, hương ước cho phù hợp thực tế hiện nay. “Ngành văn hóa sẽ tham mưu cho tỉnh để tổ chức các hội thảo chuyên đề về lễ hội nhằm cung cấp cho xã hội một cái nhìn tổng quan, toàn diện, khách quan, chính xác về các lễ hội ở Phú Thọ, qua đó góp phần quảng bá, bảo tồn, phát huy, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống vùng Đất Tổ” – ông Khiêm khẳng định.

(Theo Báo Phú Thọ)

Thẻ
Back to top button
Close